Қазақстан
Арсенал
1941 — 1945

1941

1945

Екінші дүниежүзілік соғыс тарихында

10 оқтың
9-ы

Майданға атылған әрбір он оқтың тоғызы
Қазақстанда өндірілген қорғасыннан құйылды

Төменге

"Бұл статистиканың артында мыңдаған кеншілердің, металлургтердің және олардың орнын басқан әйелдер мен жасөспірімдердің ерлікке толы еңбегі тұр"

— Тарихи дерек
1 200 000 адам майданға аттанды • 500+ Кеңес Одағының Батыры • 220 зауыт эвакуацияланды • 85% қорғасын өндірісі • 1 200 000 адам майданға аттанды • 500+ Кеңес Одағының Батыры • 220 зауыт эвакуацияланды • 85% қорғасын өндірісі •

Өнеркәсіптік қуат

Майдан
зауыттары

Қазақстанның жер қойнауы соғыс техникасын жасауға қажетті Менделеев кестесінің барлық элементтеріне бай болды. Елдің экономикасы қысқа мерзімде толығымен "соғыс рельсіне" қайта құрылды.

85%

Қорғасын

Шымкент • Риддер

35%

Мыс

Балқаш • Жезқазған

38

Күн

Жезді марганец рекорды

"Марганецсіз танктердің сауытын жасау мүмкін емес, өйткені онсыз болат сынғыш келеді"

Қаныш Сәтбаев басшылығымен

Ұлы индустриалды көш

220+
АЗТМ

Алматы ауыр машина жасау зауыты — миналар мен снарядтар шығарды

75%

Қарағанды көмір өндіру көлемі соғыс жылдарында артты

60%

Қазақстанда молибден өндірісі жолға қойылды

1943

Ақтөбе ферроқорытпа зауыты іске қосылды

Адами капитал және батырлық

Отан үшін
отқа түскендер

1941–1945
0

Майданға аттанған

0

Қайтып оралмаған

0

Кеңес Одағының Батыры

01

Кеңес Одағының Батыры

Әлия Молдағұлова

Мерген. Шығыстың қос жұлдызының бірі — Кеңес Одағының Батыры атанған қазақ қыздарының бірі. Ерлігі мен батырлығы аңызға айналған.

02

Кеңес Одағының Батыры

Мәншүк Мәметова

Пулеметші. Шығыстың қос жұлдызы — ерлігі мен қайсарлығымен аңызға айналған батыр қыз. Невель қаласын азат ету шайқасында ерлікпен қаза тапты.

03

Екі мәрте Батыр

Талғат Бигелдинов

Ұшқыш, 305 жауынгерлік ұшу жасаған. Екі мәрте Кеңес Одағының Батыры атанған. Соғыстан кейін авиация маршалы атағын алды.

04

Халық Қаһарманы

Хиуаз Доспанова

"Түнгі мыстандар" атты 46-шы гвардиялық түнгі бомбалаушы авиаполктің штурманы. 300-ден астам жауынгерлік ұшу жасаған жалғыз қазақ қызы.

05

Рейхстаг Батыры

Рақымжан Қошқарбаев

1945 жылы 30 сәуірде Рейхстагқа Григорий Булатовпен бірге Жеңіс туын алғашқылардың бірі болып тіккен қазақ батыры.

06

Гвардиялық бөлім

Панфиловшылар

316-шы атқыштар дивизиясы Мәскеу түбіндегі шайқаста темірдей тәртіп пен қайтпас қайсарлықтың үлгісін көрсетті. Соғысты Балтық жағалауында аяқтады.

12

Атқыштар
дивизиясы

4

Кавалериялық
дивизия

7

Атқыштар
бригадасы

50+

Полк пен
батальон

Ауыл шаруашылығы

Рекордтар мен
тылдағы еңбек

Майданды азық-түлікпен қамтамасыз ету жүгі негізінен әйелдер, қарттар мен балаларға түсті. Олар ерлердің орнын басып, рекордтар орнатты.

5.9

млн тонна астық

Қамбаға жіберілді

734

мың тонна ет

Майданға жөнелтілді

110

мың жылқы

Қызыл Армияға тартылды

172

Әлемдік рекорд • Күріш

Ыбырай Жақаев

"Күріш атасы" — Қызылорда облысында "Жақаевшылар" қозғалысын бастап, әр гектардан 172 центнер күріш алып, әлемдік рекорд орнатты.

201

Әлемдік рекорд • Тары

Шығанақ Берсиев

Ақтөбе облысында әр гектардан 201 центнер тары жинап, әлемдік рекорд жасады. Бұл астық қоршаудағы Ленинградқа жеткізілді.

Рухани майдан

Мәдениет және ғылым

Бурабай

Ғылым ордасы

КСРО Ғылым Академиясының институттары, академик В.И. Вернадский, Н.Ф. Гамалея бастаған ғалымдар Бурабайға эвакуацияланып, зерттеулерін жалғастырды.

ЦОКС

Кино өнері

Алматыда "Мосфильм" мен "Ленфильм" шоғырланды. Эйзенштейннің "Иван Грозный" және 23 толықметражды фильм осында түсірілді.

"

Жамбыл Жабаевтың "Ленинградтық өрендерім!" өлеңі қоршаудағы Ленинград тұрғындарының рухын көтерген нағыз рухани қару болды

— Жамбыл Жабаев

Қызықты фактілер

4.7 млрд

Қазақстандықтар жеке жинақтарынан майданға техника алуға жинаған сом

Ұшақ

Қарағанды шахтері Түсіп Күзембаев өз қаржысына ұшақ сатып алып берді

Қайық

Пионерлердің қаражатына "Қазақстан комсомолы" атты сүңгуір қайық жасалды

Брест

1941 жылдың 22 маусымында қамал қорғаушылары арасында мыңдаған қазақстандық болды

Танктер

"Қазақстан колхозшысы" танк колоннасы халықтың қаражатына жасалды

Иосселиани

Әйгілі сүңгуір қайық командирі өзін "қазақстандықпын" деп санаған

Зерттеу қорытындысы

Жеңіс тірегі

01

Арсенал

Оқ-дәрі, стратегиялық металл және қару-жарақ өндірісінің басты тірегі болды

02

Азық-түлік

Армия мен майдан шебін нан, ет және киім-кешекпен үздіксіз қамтамасыз етті

03

Резерв

Адами ресурсты, ғылым, мәдениет және өндіріс қуатын сақтап қалған сенімді қорған

1941 — 1945